Ma Yuan (1190-1224) Ma Juan, Ma Yüan, Ma Yaofu

Należy do najwybitniejszych malarzy w dziejach sztuki chińskiej. Tworzył zwoje poziome i pionowe oraz kartki z albumu, malował na papierze i jedwabiu. Prawdopodobnie urodził sie w Qiantang (obecnie Hangzhou). Pochodził z malarskiej rodziny, ojciec Ma Fen (początek XII w.) pozostawił po sobie poziomy zwó jednobarwny "Sto dzikich gęsi", gdzie ptaki są ukazane w najrozmaitszych ujęciach, jego syn Ma Lin także został malarzem. Wzorował się na twórczości Li Tanga (przełom XI/XII w.), co w dziedzinie techniki oznaczało posługiwanie się lawowaniem tuszu oraz kreskami typu "wielki topór". Podobnie jak Liu Sung-nien i Hia Kuei, Ma Yuan był członkiem Akademii Malarskiej i uzyskał tytuł Malarza na Służbie. Wraz z twórczością tych trzech wspomnianych malarzy chińskie malarstwo krajobrazowe osiągnęło najdoskonalszy wyraz przejawiający się w spowijającej wszystko bezkresnej przestrzeni. Świat przyrody stał się rozległą pustką, z której dramatycznie wyłaniały się wysmukłe szczyty i pokręcone sosny.

W zakresie kompozycji Ma Yuan reprezentuje tendencję asymetryczną, w której obraz kompozycyjnie ciąży ku jednemu z naroży co daje dramatyczny efekt. Opanował do perfekcji umiejętne operowanie pustymi przestrzeniami, nie zamalowanymi częściami obrazu, oddającymi wielką przestrzeń, rozległą pustkę. Wielu krytyków nazywa jego obrazy "niekompletnymi pejzażami" ponieważ występują w nich często urwiste skały bez wierzchołka ani podnóża, góry dotykające nieba, łódź na pustej przestrzeni, co sprawia silne wrażenie i uwypukla główny obiekt. W jego obrazach często właśnie motyw główny jest starannie opracowany, reszta jest tylko dodatkiem. Pejżaże Ma Juana nasycone są romantyzmem, nostalgią. Uboga kolorystyka znamionuje tendencję do jednobarwności w wyrafinowanym , poetyckim sensie.

Swego rodzaju arcydziełem jest zamieszczony na poprzedniej stronie jego obraz "Samotny rybak" (w powiększeniu). W małej barce kołyszącej się na rzece, stary człowiek jest całkiem sam pośród pustej ogromnej przestrzeni, jedynie kilka kresek przypomina o falach na wodzie. Układ elementów na płótnie podkreśla ogrom rzeki oraz nieba i wywołuje wrażenie chłodu i pustki. Obrazy Ma Yuana cechuje typowa dla epoki Song tendencja do eliminacji zbędnych elementów a więc do stylu oszczędnego w środkach wyrazu a jednocześnie niezwykle wysublimowanego. Widać tu ślady inspiracji taoizmem i chan.

Kolejnym słynnym obrazem Ma Yuana jest "Przechadzka w górach" . Ptaki świergocą między gałęziami wierzby pochylającej gałęzie nad przechadzającym się uczonym, któremu towarzyszy dziecko. Sygnatura Ma Yuana znajduje się w dolnym lewym rogu obrazu. Na obrazie zamieszczona jest wykaligrafowana inskrypcja:" W gałęziach drzew, tańczą dzikie kwiaty. Samotne ptaki świergocą unikając ludzi".

Obraz "Patrzący na księżyc" przełamał dotychczasowe schematy przez zaakcentowanie postaci ludzkiej i nastroju znanego z poezji.

Patrzący na księżyc. Farby na jedwabiu.


Poniżej przykład wczesnego obrazu Ma Yuana, w którym natura jest przedstawiona jako organiczna całość z różnymi elementami wzajemnie się równoważącymi. Dwie wierzby przecinają cały obraz siecią gałęzi, wąski mostek łączy brzegi jeziora. Niski prawy przedni plan nie jest tylko echem dalekich gór ale stanowi przeciwwagę wobec zamglonej wioski na przeciwnym brzegu jeziora:

Gołe wierzby i dalekie góry. Kartka z albumu. Tusz i kolor na jedwabiu.

W obrazie "Bankiet przy świetle latarni" sylwetka cesarza jest ukryta w dolnym rogu obrazu i otoczona przez architekturę i inne elementy obrazu. Kompozycja jest zbudowana wzdłuż linii przecinającej obraz z dolnego lewego rogu do górnego prawego rogu. Niezbędnymi elementami stylu Ma Yuana są tu: ostre, poszarpane gałęzie drzewa śliwy, dramatyczne sosny wznoszące się az do nieba, drobne sylwetki oddalonych szczytów górskich i gęsta mgła łącząca wzburzone brzegi.

Bankiet przy świetle latarni. Z tekstem poematu.

Kolejne dzieło to "Górska podróż w porannym śniegu". Kręta górska ścieżka jest przysypana śniegiem. Dwa osołki dźwigające ryż i chrust z trudem idą do przodu tak jak towarzyszący im strudzony i przygarbiony mężczyzna, który ogrzewa ręce oddechem. Siarczysty mróz wyraźnie mu dokucza. Otacza ich surowy zimowy krajobraz: drzewa opuszczają nagie gałęzie. Obraz charakteryzuje się prostotą ale jednocześnie energiczną kreską. Kompozycja jest oszczędna i jasna, pozbawiona niepotrzebnych elementów. Sygnatura Ma Yuana znajduje się w dolnym prawym rogu obrazu.

Mountain Journey in Morning Snow
Górska podróz w porannym sniegu. Tusz na jedwabiu.

"Czaple w zimowym pejzażu": Nad brzegiem zimnego strumienia w mroźnej atmosferze śnieżnej zimy stoją obok siebie zmarznięte czaple. Z lewej strony rozciąga się w poprzek obrazu stare, pokręcone drzewo śliwy, na gałęzi którego pojawiły się pierwsze, drobne pączki. W tle zaznaczono jedynie na ciemnym niebie zaśnieżone górskie zbocze. Widać tu wyraźnie zaznaczone skosy - stoku górskiego i i głównego konaru śliwy, w opozycji do biegnącego w inną stronę skosu wystającej skały. Skały i śliwa, uginające się pod ciężarem śniegu trzciny i brzegi strumienia namalowano szerokimi, swobodnymi kreskami. Mimo obecności koloru jest to w zasadzie styl obrazu monochromatycznego wykonanego tuszem na jedwabiu.

Egrets on a Snowy Bank
Czaple w zimowym pejzażu. Tusz i kolor na jedwabiu. Zwój.

Viewing Moon under Pine
Patrzący na księzyc spomiędzy gałęzi sosny. Tusz i kolor na jedwabiu.

Wiele obrazów jest przypisywanych temu autorowi. Niemniej pieczęcie Ma Yuana znajdują się na zamieszczonych tu obrazach.


Malarstwo chińskie epoki Song

Li Czeng Fan Kuan Su Dongpo Wen Tung Mi Fu Mi Youren Xu Daoning Tung Yuan
Huizong Huang Tingjian Li Tang Ma Yuan Xia Gui Liu Songnian Ma Lin Kuo Hi

Strona domowa Margotte - wszelkie prawa zastrzeżone